Prizreni meriton një stacion modern hekurudhor – jo vetëm konservimin e rrënojave

Fotografitë e stacionit të trenit në Prizren tregojnë një realitet të hidhur. Një objekt që dikur ishte porta hekurudhore e qytetit, sot qëndron i braktisur, me dritare të thyera, binarë të mbuluar nga bari, parkingje të improvizuara dhe degradim të vazhdueshëm.

Edhe pse Ministria e Kulturës ka ndërmarrë hapa për konservimin e ndërtesës historike, kjo nuk duhet të jetë zgjidhja përfundimtare për një aset kaq të rëndësishëm publik. Konservimi është i mirëpritur për ruajtjen e trashëgimisë arkitekturore, por një stacion treni nuk është muze. Ai është ndërtuar për t’i shërbyer qytetarëve dhe ekonomisë.

Prizreni nuk ka nevojë vetëm për restaurim – ka nevojë për rikthimin e trenit

Si qyteti i dytë më i madh në Kosovë, Prizreni meriton një stacion hekurudhor modern, funksional dhe dinjitoz.

Një stacion bashkëkohor do të:

• stimulonte transportin publik për qytetarët;
• ulte varësinë nga automjetet private;
• rriste turizmin;
• krijonte mundësi më të mira për transportin e mallrave;
• lidhte më mirë Prizrenin me pjesën tjetër të Kosovës dhe me rajonin.

Në vend që binarët të mbulohen nga ferrat, ata duhet të mbushen me trena dhe udhëtarë.

Bota moderne po investon miliarda në hekurudha

Ndërkohë që në Prizren binarët po zhduken, shtetet moderne po investojnë shuma marramendëse në transportin hekurudhor.

Në të gjithë Evropën, hekurudhat konsiderohen infrastruktura më strategjike për:

• zhvillimin ekonomik;
• mbrojtjen e mjedisit;
• uljen e ndotjes;
• transportin efikas të mallrave;
• lëvizjen e shpejtë të qytetarëve.

Franca, Gjermania, Italia, Spanja, Zvicra, Austria dhe shumë vende të tjera vazhdojnë të ndërtojnë linja të reja hekurudhore dhe stacione moderne, sepse e shohin trenin si transportin e së ardhmes.

Edhe Qeveria e Kosovës e ka në planet e saj

Dokumentet strategjike të Qeverisë së Kosovës vazhdojnë ta trajtojnë hekurudhën si prioritet kombëtar.

Ndër projektet e planifikuara përmenden:

• hartimi i projektit për linjën jugperëndimore Klina–Prizren;
• studimi për lidhjen hekurudhore Kosovë–Shqipëri;
• modernizimi i rrjetit hekurudhor kombëtar;
• zbatimi i standardeve evropiane për transportin hekurudhor.

Këto dokumente tregojnë se Prizreni nuk është harruar në letër. Sfida është që planet të shndërrohen në investime konkrete.

Një aset shtetëror nuk duhet të shndërrohet në parking

Pamjet flasin vetë.

Sot, hapësira e stacionit dhe e hekurudhave është shndërruar në:

• parking për vetura;
• parking për autobusë privatë;
• depo të improvizuara;
• zona të degraduara.

Edhe vetë linja hekurudhore drejt qytetit është dëmtuar dhe keqtrajtuar nga persona të papërgjegjshëm, sikur të mos ishte pronë e shtetit dhe pasuri publike.

Kjo nuk është vetëm neglizhencë. Është humbje e një infrastrukture strategjike që është ndërtuar me dekada investimesh.

Hapësira e hekurudhës nuk duhet të bëhet viktimë e mafisë së ndërtimit

Prizreni po rritet me ritme të shpejta.

Pikërisht për këtë arsye duhet të mbrohet korridori hekurudhor.

Në shumë qytete evropiane, tokat përgjatë hekurudhave ruhen me fanatizëm sepse një herë të humbura është pothuajse e pamundur të rikthehen.

Prandaj institucionet duhet të garantojnë që hapësira e stacionit dhe e binarëve të mos bëhet viktimë e interesave afatshkurtra ndërtimore.

Koha për vizion

Prizreni nuk ka nevojë për një monument të heshtur.

Ka nevojë për një stacion modern, me arkitekturë bashkëkohore, platforma funksionale, parking, lidhje me transportin urban dhe trena që lëvizin çdo ditë.

Një qytet me historinë, ekonominë dhe potencialin turistik të Prizrenit nuk duhet të mbetet pa transport hekurudhor.

Konservimi i ndërtesës është vetëm hapi i parë. Objektivi i vërtetë duhet të jetë rikthimi i trenit në Prizren. Vetëm atëherë ky aset do ta rifitojë misionin për të cilin u ndërtua.